มหาวิทยาลัยนเรศวรนำคณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร ศึกษาดูงานย่านตลาดใต้ จังหวัดพิษณุโลก วันที่ 26 กันยายน 2569 พร้อมนำเสนอผลวิจัยเชิงพื้นที่ที่ดำเนินต่อเนื่อง 3 ช่วงโดยมีกระบวนการตั้งแต่การสำรวจทุนวัฒนธรรม การสร้างพื้นที่เรียนรู้ร่วมกับชุมชน ไปจนถึงการจัดทำข้อมูลอาคารบ้านเรือนกว่า 1,500 หลัง เพื่อใช้ประกอบการวางแผนพัฒนาย่าน

     อาจารย์ธนวัฒน์ ขวัญบุญ จากคณะบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร มหาวิทยาลัยนเรศวร หัวหน้าโครงการวิจัย พร้อมคณะผู้ร่วมวิจัย นำคณะกรรมาธิการซึ่งมีนางฐิติมา ฉายแสง เป็นประธาน เดินชมพื้นที่และรับฟังผลการดำเนินงาน โดยมีนายเรืองเกียรติ วัฒนกุลชัย รองนายกเทศมนตรีเทศบาลนครพิษณุโลก และนางนภา มีศาสตร์ประธานชุมชนพุทธบูชา และคณะกรรมการชุมชน ให้การต้อนรับและนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับย่าน

     งานวิจัย “การขับเคลื่อนเมืองพิษณุโลกสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน” เริ่มขึ้นในปี 2562 ด้วยการสำรวจอาคารเก่า อาหาร วิถีชีวิต และเรื่องเล่าของคนในตลาดใต้ ก่อนนำข้อมูลมาพัฒนาอัตลักษณ์ย่านและสื่อแนะนำพื้นที่ ให้ทุนเดิมของชุมชนเป็นฐานข้อมูลในการสร้างการรู้รู้และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ รวมถึงการมีส่วนร่วมในทุกภาคีเครือข่าย เช่น เทศบาลนครพิษณุโลก ชุมชนพุทธบูชา (ย่านตลาดใต้)

     ปี 2564 คณะวิจัยขยายงานสู่การเรียนรู้ร่วมกับชุมชนผ่านกิจกรรมมีส่วนร่วมตั้งแต่การประชุมหารือจากภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง เช่น กิจกรรรม “จิบชาชวนคุย” เปิดโอกาสให้คนในย่านได้แสดงถึงองค์ความรู้ที่มีในย่าน เช่น การถ่ายทอดความทรงจำและร่วมสร้างเรื่องเล่าของพื้นที่ เมื่อได้ข้อมูลแล้ว คณะผู้วิจัยได้ นำข้อมูลที่รวบรวมได้นำไปผลิตหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ 3 เล่ม วิดีโอ 30 ชุด และพัฒนาศูนย์เรียนรู้โรงงิ้ว คนในชุมชนจึงมีบทบาทตั้งแต่ให้ข้อมูล ร่วมทำสื่อสารผ่านออนไลน์ เช่น Page Facebook, e-book และ YouTube โดยนำเนื้อหาในย่านไปนำเสนอผ่านสื่ออออนไลน์เพื่อสร้างการเรียนรู้ตั้งแต่จากการเก็บรวบรวมข้อมูลให้ทุกคนได้เข้าถึงและเข้าใจย่านมากขึ้น

     ในปี 2566 คณะวิจัยสำรวจข้อมูลอาคารบ้านเรือนกว่า 1,500 หลังในพื้นที่ชุมชนเก่า 4 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนพุทธบูชา ชุมชนเจ้าพระยา ชุมชนท่ามะปรางและชุมชนร่วมใจสามัคคี โดยใช้ข้อมูล GIS โดยใช้แอปพลิเคชัน QField เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล แล้วนำข้อมูลที่ได้มานำเสนอให้กับกับชุมชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องใช้ประกอบการหารือเรื่องการอนุรักษ์อาคารและการใช้พื้นที่ พร้อมศึกษาแนวทางระดมทุนจากประชาชนและกลไกบริหารจัดการย่าน ข้อมูลดังกล่าวช่วยให้เทศบาลและชุมชนมีฐานสำหรับวางแผนร่วมกัน และเปิดโอกาสให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมกับการพัฒนาระยะต่อไป

     การศึกษาดูงานครั้งนี้เปิดโอกาสให้คณะกรรมาธิการเห็นการนำงานวิจัยของมหาวิทยาลัยนเรศวรมาใช้กับพื้นที่ ตั้งแต่การสร้างสื่อและพื้นที่เรียนรู้ ไปจนถึงการจัดทำข้อมูลสำหรับวางแผนย่าน พร้อมรับฟังมุมมองของประชาชนและผู้ประกอบการในตลาดใต้เกี่ยวกับทิศทางการพัฒนาพื้นที่

     กล่าวโดยสรุป งานวิจัยทั้ง 3 โครงการ คือ โครงการที่ 1 สร้าง “ฐานข้อมูล” โครงการที่ 2 สร้าง “กระบวนการเรียนรู้” และ โครงการที่ 3 สร้าง “ระบบและกลไกในการทำงานของชุมชน” โดยทั้ง 3 โครงการนั้นนำไปสู่ จากพัฒนาย่านท่องเที่ยวโดยทุนทางวัฒนธรรมและประชาชนเป็นฐานในการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงเมืองไปสู่พัฒนาอย่างยั่งยืน