การทำความสะอาดช่องปาก ขณะใส่เครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่น

 

บทความโดย : อาจารย์ทันตแพทย์อภิวัฒน์ เศรษฐศุภพนา

        การจัดฟัน (Orthodontics) เป็นสาขาหนึ่งในทางทันตกรรม ให้บริการการรักษา เพื่อให้ผู้ป่วยสบฟันดีขึ้น เพื่อการบดเคี้ยวที่มีประสิทธิภาพ รวมถึงลดอัตราเสี่ยงของการเกิดโรคฟันผุ และโรคเหงือก

        การจัดฟันเป็นกระบวนการป้องกัน และแก้ไขความไม่สมดุลที่เกิดจากการเรียงตัวของฟัน จากการสบฟันที่ผิดปกติ รวมถึงจากสภาพโครงสร้างกระดูกกะโหลกศีรษะ-ใบหน้าที่ไม่ถูกต้อง ช่วยแก้ปัญหาการบดเคี้ยว ทำให้รูปร่างใบหน้าสวยงาม และแก้ไขความผิดปกติในการทำหน้าที่ของอวัยวะในช่องปากให้เป็นไปอย่างถูกต้อง ได้แก่ การจัดฟันโดยใช้เครื่องมือทางทันตกรรมจัดฟันชนิดติดแน่น และการจัดฟันโดยใช้เครื่องมือชนิดถอดได้

        วิธีดูแลฟันขณะจัดฟัน อย่างถูกวิธี ถือเป็นกระบวนการที่สำคัญสำหรับคนที่จัดฟันอยู่ สิ่งสำคัญก็คือการดูแลรักษาสุขภาพเหงือก และ ฟันให้สะอาด แข็งแรง อย่างถูกวิธีระหว่างการจัดฟัน ให้ปราศจากเศษอาหาร เเละคราบหินปูน เพราะคราบจุลินทรีย์ติดเกาะกับเครื่องมือจัดฟันได้ง่าย ผลเสียที่ตามมาก็คือแบคทีเรียที่ติดอยู่บนฟัน โดยเฉพาะที่เครื่องมือจัดฟัน เป็นที่มาทำให้เกิดปัญหาฟันผุ กลิ่นปาก หรือ บางกรณีส่งผลกระทบกับการจัดฟันได้

        อุปกรณ์และวิธีการใช้งาน สำหรับการทำความสะอาดช่องปากขณะใส่เครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น ได้แก่

        1. การแปรงฟัน

        2. ไหมขัดฟัน

        3. แปรงซอกฟัน

        การแปรงฟัน ข้อแตกต่างสำหรับผู้ที่จัดฟันและบุคคลทั่วไปคือ ผู้ที่จัดฟันควรเลือกใช้แปรงสีฟันที่มีลักษณะหน้าตัดตัววี

        โดยแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง/วัน หรือทุกครั้งหลังอาหาร เลือกใช้ยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์ ปริมาณเท่าความยาวหน้าตัดขนแปรงเพื่อป้องกันฟันผุ ใช้เวลาในแปรงฟันอย่างน้อย 2 นาที และที่สำคัญควรแปรงลิ้นด้วยทุกครั้ง

        วิธีการแปรงฟัน เริ่มจากการทำความสะอาดด้านต่าง ๆ ดังนี้

        ด้านแก้ม/ริมฝีปาก

        1. ทำความสะอาดบริเวณขอบเหงือกหรือร่องเหงือก ทำโดยการวางแปรงเอียง 45 องศา บริเวณคอฟัน/ขอบเหงือก จากนั้นขยับขนแปรงแนวนอนในช่วงสั้น ๆ อย่างน้อย 10 ครั้ง แล้วจึงปัดขนแปรงไปทางปลายฟัน และขยับแปรงไปยังส่วนต่าง ๆ จนครบทุกส่วนในช่องปาก

        2. การทำความสะอาดบริเวณเหนือ และใต้แบร็กเก็ต ทำโดยการวางแปรงเอียง 45 องศา บริเวณเหนือ/ใต้แบร็กเก็ต จากนั้นขยับขนแปรงแนวนอนในช่วงสั้นๆอย่างน้อย 10 ครั้ง แล้วจึงปัดขนแปรงไปทางปลายฟัน และขยับแปรงไปยังทุกส่วนในช่องปาก

 

        ด้านลิ้น/เพดาน

        3. ทำความสะอาดบริเวณขอบเหงือก/ร่องเหงือก โดยการวางแปรงเอียง 45 องศาบริเวณคอฟัน/ขอบเหงือก ขยับขนแปรงแนวนอนในช่วงสั้น ๆ อย่างน้อย 10 ครั้ง แล้วจึงปัดขนแปรงไปทางปลายฟัน และขยับแปรงไปยังทุกส่วนในช่องปาก

        ด้านลิ้น และด้านเพดานของฟันหน้า ทำได้โดย

        4. วางแปรงขนานกับผิวฟันด้านลิ้น/เพดานของฟันหน้า ขยับแปรงในแนวนอนอย่างน้อย 10 ครั้ง

 

        ด้านบดเคี้ยว ทำได้โดย

        5. วางแปรงตั้งฉากกับด้านบดเคี้ยวทั้งบน-ล่าง ซ้าย-ขวา ถูไปมาในแนวหน้า-หลัง 5-6 ครั้ง จนครบทุกด้าน และสุดท้ายคือ การทำความสะอาดลิ้น

 

        6. ทำได้โดยวางแปรงตั้งฉากกับผิวลิ้น และแปรงคราบที่ลิ้นออกเบาๆ

        การทำความสะอาดช่องปากโดยการใช้ไหมขัดฟัน

 

        การใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ อย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง สำหรับซอกระหว่างซี่ฟันที่แปรงสีฟันเข้าทำความสะอาดไม่ถึง โดยอุปกรณ์เสริม สำหรับนำไหมผ่านใต้ลวดจัดฟัน ได้แก่ เข้มร้อยไหม และซุปเปอร์ฟลอส

 

 

        วิธีการใช้ไหมขัดฟัน

        เริ่มจากสอดปลายไหม หรือปลายเข็มร้อยไหมเข้าใต้ด้านประชิด พันไหมที่ข้อนิ้วเพื่อให้จับถนัด จากนั้นโอบไหมรอบๆคอฟันซี่ใดซี่หนึ่ง และถูขึ้น-ลง สลับมาทำอีกซี่ที่อยู่ติดกัน และทำแบบนี้ให้ครบทุกซี่ในช่องปาก ก็จะช่วยทำให้บริเวณซอกฟันสะอาดได้ยิ่งขึ้น

 

        แปรงซอกฟัน

        นอกจากการแปรงฟันด้วยแปรงสีฟันหน้าตัดตัววี และการใช้ไหมขัดฟันบริเวณซอกฟันแล้ว สามารถใช้แปรงซอกฟัน สำหรับทำความสะอาดผิวฟันใต้ลวดจัดฟัน หรือบริเวณซอกด้านข้างแบร็กเก็ต โดยทำการถูขึ้นลง ซ้ายขวา ก็จะช่วยทำให้บริเวณซอกฟันสะอาดได้ยิ่งขึ้น

 

 

 

        ในระหว่างการจัดฟัน ทันตแพทย์ก็จะช่วยแนะนำในการทำความสะอาดซอกฟันว่าต้องทำความสะอาดด้วยผลิตภัณฑ์แบบใด ทั้งแปรงสีฟัน ไหมขัดฟัน หรือ แปรงซอกฟัน และขนาดของแปรงซอกฟันแบบใดที่ควรจะใช้ ดังนั้น ควรเข้าพบทันตแพทย์สม่ำเสมอเพื่อที่จะรับคำแนะนำที่ถูกต้อง ทั้งนี้ หากได้ทำตามครบทุกขั้นตอนข้างต้นแล้ว สามารถเช็คได้ว่าช่องปากของเราสะอาด หรือไม่สะอาด โดยลักษณะที่บ่งบอกว่า เราทำความสะอาดได้ “ดี” จะพบว่า เหงือกมีสีชมพูอ่อน ขอบเหงือกบาง ไม่มีเลือดไหลขณะแปรงฟัน ไร้คราบพลัค/ขี้ฟันติดบริเวณขอบเหงือกใต้ลวดจัดฟันรอบๆแบร็กเก็ต ดังภาพ

 

        หากแปรงฟันหรือทำความสะอาดได้ “ไม่ดี” จะมีลักษณะบ่งบอกก็คือ จะพบว่ามีอาการของเหงือกบวม แดง เลือดออกตอนแปรงฟัน มีกลิ่นปากรุนแรง ส่วนที่ตัวฟันจะพบคราบพลัค/ขี้ฟันติดบริเวณขอบเหงือก ทั้งใต้ลวดจัดฟันและรอบ ๆ แบร็กเก็ต ดังภาพ

 

 

 

 

 

        ผลของการดูแลความสะอาดไม่ดี จะทำให้เกิดผลเสียกับช่องปากของผู้ที่จัดฟัน เช่น
        1. การเกิดฟันผุระยะเริ่มต้น พบรอยโรคสีขาวขุ่น ซึ่งมักเกิดขึ้นบริเวณ คอฟัน หรือ รอบ ๆ ขอบแบร็กเก็ต สัมพันธ์กับบริเวณที่มีคราบพลัคเกาะหนา ในระยะนี้ จะยังไม่มีอาการใดๆ นอกจากการมองเห็น

        2. การเกิดฟันผุเป็นโพรง ซึ่งพบรอยโรคสีเหลือง น้ำตาล หรือดำ ฟันผุระยะนี้จะลุกลามทำลายเนื้อฟันจนเป็นโพรง ซึ่งอาจลุกลามไปยังโพรงประสาทฟันเกิดอาการเสียวฟัน โดยเฉพาะเมื่อกินอาหารหวาน หรือน้ำเย็น หากรูฟันที่ผุ ลุกลามลึกลงไปถึงโพรงประสาทฟันซึ่งเป็นที่อยู่ของประสาทรับความรู้สึกจะทำให้ปวด เคี้ยวอาหารไม่ได้

        3. อาการเหงือกอักเสบ จะมองเห็นเหงือกเป็นสีแดง มีการบวม ขอบเหงือกมน

        หากผู้ที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับปัญหาสุขภาพช่องปาก สามารถเข้ารับบริการได้ที่โรงพยาบาลทันตกรรม คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร หากต้องการนัดหมายเพื่อรับบริการทางทันตกรรม สามารถติดต่อเข้ามาได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 055 966 866 ทางโรงพยาบาลทันตกรรม ยินดีให้คำปรึกษา และคำแนะนำ เพราะสุขภาพช่องปากเป็นเรื่องสำคัญ

 

 

 

 

4,818 total views, 70 views today